Hoofdstuk 5 – ik kan denken en voelen wat ik wil – vergroot je perceptie,
verruim je blijk

In voorgaande hoofdstukken heb je gewerkt met het basis model van dit boek – Leve de Mislukking, leven de Toekomst – , je hebt (opnieuw) kennisgemaakt met de gedachte van maak van je Leven een Kunstwerk, je hebt gezien hoe je jezelf vast zet en kunt bevrijden en ben je uitgenodigd om te kiezen voor een Leven als een Kunstwerk.

In dit hoofdstuk nodig ik je uit om te zien hoe je anders kunt denken, wat daarvan de voordelen zijn. Ook zal je zien dat gevoelens en emoties je niet “overkomen” maar dat die het resultaat zijn van je denken en dat emoties / gevoelens eerder een wackup call zijn en geen lastige fenomenen. In hoofdstuk 6 vind je een verdere uitwerking van “ik kan voelen wat ik wil’. Je zult zien, dat dat de kwaliteit van je denken ook zeer bepalend is voor hoe je je voelt, bepalend is voor de kwaliteit je handelen en daarmee voor de kwaliteit van je leven en werken.

Door je perceptie te verruimen ontstaan mogelijkheden om de touwtjes van je eigen leven in eigen hands te nemen en daar gaat het in dit boek om.

In dit hoofdstuk, introduceer ik de Slinger van Groei. Maar eerst de verantwoordelijkheid voor de kwaliteit van je denken.

Veel plezier.

Geloof niet alles wat je denkt.

Ik denk wat af . . en als ik alles geloof wat ik denk, dan heb ik geen vragen meer, dan zit ik gevangen in mijn eigen beelden en dan ben ik waarschijnlijk ook minder leuk gezelschap. Ik vind dat ik mezelf vragen moet blijven stellen. Wie geen vragen stelt wordt een extremist. – bron: Trouw – letter en geest 13.12.2014

Een mooie en waardevolle gedacht: als ik alles geloof wat ik denk, zet ik mezelf vast. Onze gevoelens en emoties geven wel aan wat de kwaliteit van onze gedachten is, durf dan ook de kwaliteit van je denken te bevragen. In die zin zijn emoties een wack-up call.

En als voorzetje voor het vervolg van dit hoofdstuk: wees je bewust van het feit dat de betekenis die je aan de situatie geeft, van hetgeen je denkt, slechts en niet meer dan dat, de betekenis is die jij eraan geeft. Niet de feiten gelden, maar de betekenis die jij eraan geeft die heeft invloed. Alle beschrijvingen van de zogenaamde werkelijkheid zijn tijdelijke, zelf gekozen veronderstellingen.

Je wilt een voorbeeld? Hoe vaak zeggen we niet wanneer we voor een opdracht of verandering staan: “het is toch wel moeilijk”. Hoe weet je dat ?? Je hebt het nog niet gedaan, nog niet aangepakt!! Maar de gedachte: “ het is toch wel moeilijk” brengt je mogelijk wel in een zwakkere positie, je hindert jezelf of misschien ontneem je jezelf daarmee ook de vrijheid om verder te gaan. Ja, het zal wel lastig zijn en het is ook de moeite waard!! Dus neem de verantwoordelijkheid en ga “aan de slag”

Ik denk wat af . . ., ik wordt er soms beroerd van en in elk geval lijkt het wel een eindeloos proces. De ene gedachte triggert de andere gedacht af, en dan nog maar niet gesproken over de emoties die dat denken oproept. En als ik naar het resultaat van al dat denken kijk, wordt ik er niet wijzer van, in elk geval vaak niet blijer. Ik neem aan dat je dit wel herkent, dat eindeloos malen totdat je het denken maar opgeeft.

Dus is dit een impliciete uitnodiging om eens kritisch naar de kwaliteit van ons denken te kijken. En onszelf af te vragen: is mijn denken effectief, wordt ik er gelukkiger van, bereik ik daarmee mijn doelen, weet ik nu wat ik moet / wil doen, wat zijn mijn grootste belemmeringen en wat vind ik werkelijk belangrijk?

Kort en goed: neem de verantwoordelijkheid voor de kwaliteit van je denken. En als het resultaat niet bevalt: evalueer dan de kwaliteit van denken en denk anders. Denken behoeft geen autonoom en ongecontroleerd proces te zijn. Neen, jij en ik kunnen bepalen wat we denken. De Slinger van Groei is een redelijk eenvoudig en zeer behulpzaam model om daarop zicht te krijgen en juist om de kwaliteit van onze denken te beïnvloeden.

Daar draait het om.

Het is de mens die elke relatie, vriendschap, gezin en samenwerking in een team of vriendenclub, levend maakt! In een gezin, de mensen bepalen met elkaar de sfeer en de cultuur. De sleutel tot succes ligt in elk gezin, in elke vorm van samenzijn en samenwerking, in elke relatie, in de bereidwilligheid van mensen om in die samenwerking er “iets” van te maken. Zij dienen daarbij ook bereid te zijn om zowel individueel als samen de verantwoordelijkheid te nemen en ervoor te zorgen voor voldoende kwaliteit en inbreng.

Het is de mens waar alles om draait!

Op zoek

Geheel in tegenspraak tot de uitspraak : ik denk dus ik ben, van de Franse filosoof Rene Descartes ben ik van mening dat wij meer zijn dan het denken alleen. We hebben niet alleen het hoofd als centrum van ons denken, we hebben ook nog een hart. Het hart staat voor Liefde, in al zijn verschijningsvormen. Het hart geeft betekenis en geeft richting. Het hoofd geeft structuur.

Ik was op zoek naar kracht, vertrouwen , rust en stilte in mezelf – voor sommigen geldt dat ze op zoek zijn naar God – , ik heb de gehele wereld daarvoor rond gereisd, maar nergens kon ik de kracht, het vertrouwen en de rust en stilte in mezelf vinden. Toen ik weer “thuis” kwam zag ik het bij de deur van mijn hart staan en het sprak: ik sta hier al een eeuwigheid op je te wachten. Toen ben ik maar met hem naar binnen gegaan.In hoofdtuk 6 zullen we werken met de samenhang tussen hoofd en hart.

Succes

Mensen komen tot verandering, groei of ontwikkeling vanuit de wens om plezier in werk en leven te hebben, succes te hebben, nuttig te zijn en bovenal betekenis te hebben. Of uit onvrede. Ook dan is er een wens tot verandering, tenminste als we de moeite nemen om anders te denken en niet in “slachtoffer-denken” blijven hangen.

Succes kent vele definities, maar laat zich in dit verband vooral samenvatten als het realiseren van wensen en verlangens van de individuele mens, zijn gezin en van de organisatie. Om die wensen en verlangens te realiseren zijn de ontwikkeling en inzet van kwaliteiten, kennis, talenten en vaardigheden nodig. Ook de omgeving speelt een belangrijke rol bij het tot stand komen van wensen en doelstellingen.

Een derde voorwaarde is ten slotte de bereidheid tot inzet, actie !

Samengevat betreft het hier de drie niveaus van de Slinger van Groei: omgeving / resultaat 섁, gedrag 섀 en vaardigheden 샿. En dat zijn de niveau waaraan we in de regel onze aandacht besteden. Omdat we zo zijn getraind, omdat het concreet en daarmee relatief makkelijker te hanteren, maar of het ook effectief is? Dat is nog maar de vraag.

De cijfers verwijzen naar de niveaus in de figuur. Omgeving is 섁

de cijfers

In het vervolg van dit hoofdstuk zullen aan de hand van de Zes Niveaus van Groei en Ontwikkeling nog een drietal niveaus aan hiervoor genoemde niveaus worden toegevoegd. Dat zijn: overtuigingen en waarden 샾, identiteit 샽 en missie 샼. Dit hoofdstuk handelt over het denken, de overtuigingen. In hoofdstuk 9 werken we met waarden en in hoofdstuk 11 identiteit en missie

Vrijheid betekent aanvaarden en overgave

Met name het niveau van overtuigingen en waarden 샾 houdt verband met het gevoel van vrijheid. Vrijheid is voor het gevoel van invloed-hebben, voor de mogelijkheid keuze te hebben, een belangrijk – zo niet bepalend – element, voor je persoonlijke ontwikkelingen, in al je rollen, zoals partner, ouder en werk.

Aanvaard dat dingen zijn zoals ze zijn. Het is er toch al. Het is niet goed en het is niet slecht, het is zoals het is.

Aanvaarden betekent dat ik aanvaard de toestand waarin ik me nu bevind, er niet tegen vecht en me bewust ben van het feit dat mijn huidige toestand een creatie van mezelf is. Een probleem waarvoor ik op de vlucht sla, haalt me altijd in. en hoe meer ik ervan wegloop hoe meer tijd het krijgt om mij in te halen. Ik krijg dan ook waarvoor ik bang ben. Het probleem stopt met het hebben van invloed op het moment dat ik het accepteer

Alles wat we uitsluiten, blijft op een hoger niveau met ons verbonden. Uitsluiten, negeren en ontkennen bestaat alleen in taal en niet in de ervaring.

slinger van groei2.jpgVoorbeeld: “ik praat niet meer met je . . . .” Met deze uitspraak verbreek ik ogenschijnlijk het contact, en blijf ik met de ander verbonden, want ik voel me miskend, niet gehoord, teleurgesteld of ik blijf in het verwijt / oordeel hangen. Daarmee zit ik nog steeds maar nu op een hoger niveau aan de ander vast.

Aanvaarden dat dingen zijn, zoals ze zijn, is niet bepaald een overtuiging waarbij we ons prettig voelen. Immers, we willen niet mislukken, we willen geen fouten maken, we willen niet dat . . . etc. We verzetten ons tegen veel zaken die we niet wensen. En toch maken we vaker fouten, soms mislukken we.

Aanvaarden is een vorm van jezelf bevrijden en de weg vrijmaken om opnieuw te kijken wat je hebt geleerd, hoe het anders kan, welke kwaliteiten en talenten dan nodig zijn.

Het besef van eigen ontoereikendheid is geen bewijs van onkunde, geen bewijs dat je niet de moeite waard zou zijn. Neen, het besef van ontoereikendheid is juist het begin van wijsheid. Lees de laatste zin nog maar eens. Het heeft mij heel veel gekost, om dit te aanvaarden. Het aanvaarden van de grenzen van ons vermogen is bevrijdend en geeft ruimte voor andere wegen. Met grenzen van je vermogen, bedoel ik niet je bankrekening, maar hier bedoel ik de wens om alles te kunnen, zelfs als je het nooit hebt geleerd.

Het besef van ontoereikendheid gaat samen met het besef dat er grenzen zijn aan mijn vermogens, weliswaar gekoppeld aan die bepaalde context.

Voorbeeld: ik probeer al een tijdje om dit boek te schrijven. Ik ben al een aantal keren begonnen, structuur maken, materiaal verzamelen en dan “verzuipen” in de hoeveelheid. Andere structuur maken en nog een keer. En zo liep ik tegen mijn grenzen van mijn vermogen om een boek te schrijven aan. Toen ik me daarbij neerlegde, kwam het idee bij mij op of ik de vaardigheden om te schrijven ergens zou kunnen leren. En ja. Ik volgde een workshop en leerde onder meer de “kunst van het Weglaten” (Godfried Bohman)

De Boeddha maakte onderscheidt tussen twee groepen van dwazen: de ene groep dwazen bestond uit mensen die hun beperkingen en dwaasheden aanvaardden en de andere groep dwazen, die zelfs dát niet wisten. En dat zijn de grootste dwazen.

Het besef van de eigen beperkingen kan leiden tot een vorm van bevrijding, een vorm van niet-weten, dat tot nieuwe inzichten leidt. geen eenvoudige klus: het aanvaarden van de eigen grenzen, wel heel bevrijdend (en uiteindelijk ook effectiever)

Er is sprake van een zekere paradox in de navolgende uitspraken:

Ondanks dat ik mezelf in de slachtoffer rol heb gemanoeuvreerd aanvaard ik mezelf 100% en volledig.

Ondanks dat ik mezelf niet accepteer, Aanvaard ik mezelf helemaal.

Spreek deze twee overtuigingen maar eens hardop uit en voel dat het op rationeel niveau aanvankelijk als een tegenstelling voelt, maar als je met je aandacht bij de uitspraak blijft, zal je merken hoe bevrijdend deze gedachten zijn. Je geeft het verzet op. Door de mislukkingen te aanvaarden, is de weg vrij om jezelf te aanvaarden.

baronDe metafoor van de Baron Von Münchhausen is hier heel beeldend. Het is als een raadsel. Hoe kan de baron zich uit het moeras bevrijden? Oplossing van het raadsel: hij kan zich bevrijden door zich dieper in het moeras te laten zaken tot hij vaste grond onder de voeten krijgt. Dus niet door te willen ontsnappen aan de pijn, maar door er juist in te gaan, komt de oplossing. Aanvaard dat je poging om je doel te bereiken op een gegeven moment mislukt is: het is zoals het is. Ja dat doet pijn.

Je kunt je realiseren dat je helemaal geen mislukkeling bent, het is een illusie. De oplossing is dus stop het voeden van de illusie en stap uit de greep van de beperkende overtuiging. – bron: Je zelf coachen met NLP – Bob Lodders Inzicht jaargang 15, nr. 4

Het ervaren van vrijheid kan alleen als er vrijheid is om te kiezen. Te kiezen hoe om te gaan met weerstanden en tegenslagen, bijvoorbeeld. En er is altijd keuze, ook al is het niet altijd even leuk, maar kiezen is een noodzaak voor ons gevoel van vrijheid. Het feit dat we altijd keuze hebben, geeft vrijheid van denken en handelen. Aan elke keuze hangt wel een “prijskaartje”.

Kiezen dient wel onvoorwaardelijk te zijn, en heeft alleen dan een ongelofelijke kracht. De touwtjes van leven en werken in eigen hand nemen, binnen de grenzen van wat beïnvloedbaar is, is mogelijk bij de gratie van vrijheid. Vrijheid is op zichzelf geen doel, maar een minimale voorwaarde om wensen en doelen te realiseren.

Vrijheid is het tegenovergestelde van externe dwang, waarbij wij (voornamelijk) doelstellingen, wensen en verwachtingen van anderen denken te “moeten” realiseren.

Vrijheid – het gevoel van vrijheid althans – is een keuze. Ook de keuze om te “moeten” werken, geeft het gevoel van vrijheid. Vrijheid is een gevoel dat je kunt sturen door je wijze van denken. De kunst van het Hier-en-Nu levert je de optimale mogelijkheid van keuze. Vrijheid drukt zich ook uit in aanvaarding van datgene wat er “is”. Het meeste bekend voorbeeld, is de gevangene in een van de meest beruchte Franse gevangenissen, die weliswaar zeer beperkt is in zijn bewegingsruimte, en zich toch vrij voelt. En die gevangene “overleeft”

Onvrijheid – zelfbeperking

Onvrijheid kan op verschillende manieren ervaren worden: opgelegd door onze omgeving en omstandigheden of opgelegd vanuit onszelf. Onvrijheid die onszelf is opgelegd, kan ook worden gezien als zelfbeperking of zelfsabotage.

In de meest herkenbare vorm vertoont zelfbeperking zich bijvoorbeeld als een emotionele weerstand om ergens aan te beginnen of om iets af te maken, terwijl wij wel graag ons doel willen realiseren.

Wij kiezen er dan zelf voor er niet aan te beginnen of het niet af te maken. Wij stellen bv. het schrijven van een belangrijk rapport of een gesprek met een belangrijk persoon steeds uit.

Een dergelijke weerstand is vaak herkenbaar als (vage) angst of als onrust, zonder een rationeel aanwijsbare oorzaak. De consequentie is dat wij belangrijke dingen niet doen, terwijl wij ons er wel van bewust zijn, dat we ze niet doen.

Reageren op iets wat er nog niet is (bij voorbeeld de angst voor een mislukking) is, als rente betalen voor een niet-bestaande lening.

Denk je dat een spin zich zorgen maakt of hij wel voldoende materiaal heeft om een web te maken!? Of een vis zich afvraagt of er wel voldoende water is, of een vogel die bang is dat er niet voldoende ruimte in de lucht is!?

Focus op wat je wilt en kunt, en niet op wat je niet wilt of niet kunt. Het is goed te weten waar je beperkingen of waar de risico’s liggen, maar kijk naar wat je wel hebt en kunt. Wat je aandacht geeft groeit. Die uitdrukking ken je vast wel.

Je wilt natuurlijk dat laten groeien waarvan je gelukkig(er) wordt of dat past bij jouw leven als een Kunstwerk. Wel, besteed dan aandacht aan wat goed voor je is. En als de keuze toch blijkt niet helemaal de juiste te zijn: je kunt altijd weer opnieuw kiezen. Leve de Mislukking, leven de Vrijheid.

En voor alle duidelijkheid er is niks verkeerds met weten-wat-je-niet-wilt, zolang je die wijze van denken maar op een geschikt moment, omzet in wat je wél wilt. Beide wijzen van denken zijn OK en ze horen ook bij elkaar ook, alleen het zal je wel duidelijk zijn, dat denken-wat-je-wel-wilt, dat brengt je verder.

Een ander voorbeeld is dat wij geloven dat wij iets niet kunnen. In deze vorm van onvrijheid, van zelfbeperking, zijn de consequenties hetzelfde. Wij kunnen belangrijke afspraken vergeten of belangrijke dingen vergeten te doen. Een ander voorbeeld is dat een vaardigheid (kwaliteit) in de ene context wordt toegepast, maar in een andere context wordt “gesaboteerd”. Zo legde een manager succesvol en enthousiast aan zijn eigen team uit, hoe zijn nieuwste plan eruitzag. Toen het de volgende dag tijdens een belangrijke vergadering met de directie zijn beurt was, presteerde hij aanmerkelijk minder dan de dag ervoor. Ra, ra hoe kan dat ?!

Er zijn nog meer weerstanden op te noemen die ons denken en ons gedrag irrationeel doen lijken, omdat wij er immers zelf voor zorgen dat onze eigen wensen worden doorkruist.

Om nog enkele factoren te noemen, die ons het gevoel van vrijheid ontnemen: “ongezonde” perfectie, onbalans eigen belang versus hetzelfde belang van anderen, onbalans geven en ontvangen, ontbreken van moed, niet bereid zijn zich in te zetten, geen risico willen nemen, niet bereid zijn de prijs te betalen (en hier bedoel ik geen geld, maar moeite, inzet, kans op mislukking . . etc.) En dan vooral niet te vergeten, de veronderstelde verwachtingen van de omgeving.

Elke keuze brengt onvermijdelijk een dilemma met zich mee: is dit wel de juiste keuze, heb ik wel voor het juiste gekozen. Ook hiervoor geldt dat het niet aanvaarden van deze onzekerheid, het niet-aanvaarden van de twijfel, ons belemmert om met kracht de gekozen weg te gaan. Twijfelen hoort bij kiezen. Sterker nog ! Twijfel is nodig om de juiste keuze te maken. En denk eraan: twijfel kun je niet weg-denken. Dus aanvaard de twijfel en benut de waarde van de twijfel. Twijfel kan voorkomen dat je de verkeerde keuze maakt.

Optimisme is een morele plicht

Ja natuurlijk hebben we keuze: optimistisch en pessimistisch denken. En eerlijk gezegd is er in ons dagelijkse leven voldoende aanleiding om pessimistisch te zijn: de halve wereld staat in brand, de financiële crisis heeft er flink ingehakt en nog, de vele vluchtelingen, geweld . . . werkgelegenheid, ouder worden . . Maar met optimisme bereiken we veel meer dan met het tegenovergestelde, al was het alleen maar dat ons humeur er vrolijker van wordt. Dit laat zien dat we keuze hebben in hoe we denken. Ik zeg niet dat het gemakkelijk is, het is wel heel waardevol Je stijl, je wijze van denken hangt nauw samen met hetgeen je belangrijk vind, je waarden en criteria.

Intuïtie en logica

In de regel vertrouwen we onze intuïtie niet en beginnen we te redeneren, te denken. Dan lijkt het alsof onze logica en rede worden aangevallen. Onze intuïtie wordt tot zwijgen gebracht door onze behoefte aan zekerheid. Daarom vragen we ook aan anderen hun mening, omdat we niet durven te vertrouwen op ons Innerlijk Weten. En juist als we beslissingen moeten nemen ervaren we kwetsbaarheid: het zou wel eens verkeerd kunnen aflopen . .

Dus eigenlijk wordt onze intuïtie vertrouwenswaardig, als we ons vermogen om onzekerheid te verdragen inzetten.

En intuïtie is rationeler dan je denkt, intuïtie berust wel degelijk op redenering. Volgens psychologen is het een razend snel, onbewust proces van associatie, een soort van mentale puzzel. Het brein observeert, scant zijn bestanden en koppelt dit aan aanwezige herinneringen, kennis en ervaring. Conclusie: vertrouw je intuïtie. Door te twijfelen aan de juistheid van je intuïtie, introduceer je weer een andere twijfel, en beland je in een visuele cirkel van twijfel en wordt je intuïtie niet benut.

volledigheidshalve: Intuïtie is – citaat Van Dale Groot woordenboek der Nederlandse taal – door onmiddellijke innerlijke aanschouwing verkregen voorstelling; onmiddellijke niet op begripsdenkend en redenering berustende overtuiging van de waarheid.

Overtuigingen als hét draaipunt van Verandering

Op dit niveau ligt de nadruk op het bewustzijn en het waarnemen van je heersende gedachten, vooronderstellingen en overtuigingen. Overtuigingen en de daarin opgesloten waarden en criteria zijn het draaipunt van de verandering. Een voorbeeld van een overtuiging: ‘alleen oprechtheid kan de relatie met anderen verstevigen’. Oprechtheid is in dit voorbeeld de ingesloten waarde.

Met verandering wordt hier persoonlijke en professionele groei en ontwikkeling bedoeld. Als je andere resultaten wilt, onderzoek dan je wijze van denken.

beeldNeem even de tijd, kies een belangrijk aandachtsgebied en neem de moeite, vraag jezelf af: richt ik mijn aandacht op wat ik niet wil, op wat ik niet kan of op wat ik niet heb? Richt ik mijn aandacht alleen maar op wat (ik denk) dat de ander wil. Houd ik wel rekening met wat ik belangrijk vind? weet ik wel wat ik belangrijk vind?

Onze gedachten zijn van grote invloed op onze gevoelens, emoties. Onze gedachten zijn bepalend voor welke kwaliteiten en middelen we inzetten, hoe en wanneer we dat doen en hoe we ons gedragen.

benzNeen, ik maak geen reclame voor Mercedes, maar de ster is wel een mooi symbool voor onze persoonlijkheid. Ik weet niet of dat ook de bewuste keuze was van Mercedes. In elk geval, kun je in de ster de drie aspecten van onze persoonlijkheid plaatsen: denken, doen en voelen. deze drie aspecten beïnvloeden elkaar over en weer. Wanneer we bewust of onbewust een van deze drie niet inzetten, laten we 1/3 van onze persoonlijkheid onbenut.

Hoe we we denken bepaalt hoe we ons voelen en wat, wanneer en of we iets gaan doen. het resultaat van wat we hebben gedaan beïnvloed dan weer ons gevoel en ons denken enz. enz. Dit is dus een uitnodiging om bewust te zijn van de kwaliteit van je denken en de invloed op hoe het voelt.

stimulerende en beperkende overtuigingen

We kunnen kiezen hoe we denken. Zo onderscheiden we beperkende en stimulerende overtuigingen. Een overtuiging is niet slechts een gedachte die in het brein rondwaart. Nee, het brein wordt beheerst door de gedachte. Dit leidt tot de bekende selffulfilling prophecy, waarover we al eerder spraken.

Voorbeeld 1:“Ik ben niet goed in namen onthouden.” Dit is een belemmerende overtuiging die me ervan weerhoudt – in elk geval lastiger maakt – namen te onthouden. En deze overtuiging heeft ook voordelen: ik pleit mezelf vrij van de moeite, ik verontschuldig me al bij voorbaat, ik hoef uiteindelijk niet de verantwoordelijkheid te nemen. Het is maar waarvoor je kiest!

Voorbeeld 2: een veel gehoorde en vaak gehanteerde overtuiging is: “De eerste vijf minuten van een presentatie zijn kritiek”. Stel je eens voor hoe je met deze gedachte je lijf, je leden en je verstand onder druk zet. Verkramping! Niet de meest gezonde manier om een presentatie te beginnen. Relax, doe wat je moet doen met maximale inzet van je kwaliteiten en talenten, met maximale aandacht.

Veel mensen vervullen hun behoefte aan zekerheid door hard te werken om vertrouwen te verdienen, vanuit de gedachte: vertrouwen vereist actie. Met hard werken is niks mis. Maar, zo ontdekken deze mensen al snel, vertrouwen kun je niet verdienen, vertrouwen kun je alleen worden gegeven. En dat vertrouwen kan ik dan mogelijk beschamen. En voor degene die het vertrouwen geeft, geldt dan: “als ik bedrogen uitkom, dan leer ik alert en duidelijker te zijn”.

En dat geldt in zekere mate ook voor waardering. Ik kan nog harder werken, maar of ik de waardering krijg die ik verdien, dat is maar de vraag. En als ik die waardering niet krijg, dan is het zaak er achter te komen wat er aan de hand is.

Overtuigingen zijn de steunpilaren van ons model van de werkelijkheid. Haal er een belangrijke uit en het hele beeld van de werkelijkheid wankelt. Daarom houden we vaak hardnekkig vast aan onze overtuigingen, ook al omdat het ons voordelen brengt We hebben de neiging om de feiten zo te filteren dat we onze overtuiging kunnen handhaven.

Kijk maar eens naar onderstaande figuur. Hoeveel driehoeken zien je? En stel voordat je verder leest, deze vraag ook aan anderen

driehoek

Wanneer ik deze vraag stel aan mijn klanten dan varieert het antwoord van 2 tot 5. Soms wel tot 8. De werkelijkheid is dat er geen driehoek staat, omdat de definitie van een driehoek is, dat 3 rechte lijnen elkaar in drie punten raken. Er wordt in de figuur geen rechte lijnen gebruikt, die elkaar in drie punten raken. Maar toch houden we vol dat we driehoeken zien. We zien wat we willen zien.

En dat is tot op zekere hoogte nuttig, want in ons “archief” hebben we het beeld van een driehoek opgeslagen en zo vullen we als het ware het getoonde beeld aan, maar het staat er niet, de werkelijkheid is anders. Dus hieruit kunnen we leren dat de werkelijkheid alleen maar onze werkelijkheid is en niet dé werkelijkheid.

Ander voorbeeld van misleiding door onze bekende manier van denken:

Een ping-pong batje en een balletje kosten samen € 1.10. Het batje kost € 1.00 meer dan het balletje. Hoeveel kost het balletje? Hoe voor de hand liggend is om te concluderen dat het balletje € 0.10 kost. Mis ! Het balletje kost € 0.05 en het batje kost € 1.05, dus € 1.00 meer dan het balletje.

Hoe je als mens in al je rollen, omgaat met je eigen overtuigingen en die van anderen is sterk bepalend voor je welbevinden en dat van anderen, en bepalend voor je effectiviteit en je succes

Dit vraagt een alerte gevoeligheid voor de overtuigingen die spelen en het vermogen een beperkende overtuiging tot een bekrachtigende / stimulerende overtuiging te transformeren. Daarbij gaat het om de overtuigingen die spelen bij jou als ook bij de anderen.

Ook is het van groot belang te kijken naar de criteria / waarden en kritisch te zijn op de positieve en negatieve consequenties van de overtuiging. Hierover later meer – hoofdstuk 9.

Overtuigingen hebben een groot werkingsgebied:

  • Houding naar anderen, je partner, je kinderen, je collega’s en medewerkers: Mensen willen gezien worden. Aandacht is de bouwsteen van elke relatie.
  • Onderlinge relaties: Overeenstemming over hetgeen belangrijk is, is de beste en mooiste manier om samen verder te gaan.
  • Voorbeeldfunctie als ouder of leidinggevende: Walk your talk.
  • Interactie: De vragensteller leidt het gesprek. Mislukkingen zijn ongevraagde leermomenten.
  • Kritiek en feedback: Kritiek is een van de betere middelen om te groeien.
  • Ik (als ouder, als manager): Ik doe er niet toe! Door dienstbaar te zijn bereik ik de beste resultaten voor iedereen.

De situatie (context) bepaalt mede de betekenis en de invloed van de overtuiging. Denk bijvoorbeeld aan de verhouding werk : privé. Betrouwbaarheid kan in twee verschillende situaties (privé of zakelijk) op verschillende manier worden beleefd. Ook het gebied waarop de overtuiging betrekking heeft: de overtuiging over het behaalde / te behalen resultaat, over de omgeving, het gedrag, de producten en diensten, de bedrijfsmiddelen, de medewerkers, is van belang.

Sommige overtuigingen kunnen heel beperken zijn. Denk maar eens aan de bekende bijbel uitspraak: heb anderen lief als uzelf. Het lijkt erop en sommige religies vertalen deze uitspraak als: heb de ander lief en zet jezelf op de tweede plaats. Dat is niet wat er staat: er staat heb jezelf lief en heb de ander lief in dezelfde mate waarin jij jezelf lief hebt. Nog als een verschil in denken.

Kunnen overtuigingen conflicterend zijn? Ja, zeker. Ook de positie van waaruit de overtuiging wordt ingezet, is bepalend. Vanuit de ratio (het “ego”) geloven we alles aan te kunnen, terwijl we in ons hart ernstige twijfel hebben en erg onzeker zijn en weten dat we niet alles kunnen.

Een ingesloten criterium kan een hele andere betekenis geven aan een overtuiging. Het criterium ‘veiligheid’ beïnvloedt de overtuiging: “het leven is een uitdaging”. Dat resulteert in de overtuiging: veiligheid boven alles, maar zet mogelijk wel een rem op de creativiteit.

Een mens zit vol overtuigingen over zichzelf, over anderen, over het leven, over zijn werk, over zijn gezin, over zijn opleiding etc. Die overtuigingen zijn innerlijke drijfveren en dienen ertoe om bepaalde criteria en waarden (zoals bv veiligheid en uitdaging) te realiseren en kunnen daarmee versterkend, stimulerend, maar ook belemmerend werken, zoals in het laatste voorbeeld.

Enkele voorbeelden van beperkende overtuigingen:

Dat kan ik niet. .

Als vrouw…, Als man…;

Ik ben te jong voor deze functie.

Het verandert hier toch nooit.

Ik moet het altijd zelf doen.

beeldKort en goed! Het is verhelderend en verstandig in dit stadium te onderzoeken welke gedachten, vooronderstellingen en overtuigingen je hanteert. Over jezelf, over je talenten, over je kwaliteiten en gedrag, over de resultaten die je neerzet. Kies een voor jouzelf belangrijk aandachtspunt. Zijn je gedachten stimulerend of eerder belemmerend? Besteed hier aan wat tijd.

Enkele voorbeelden van stimulerende overtuigingen: Het verleden is niet gelijk aan de toekomst

  • Oordeel niet, oordelen belemmert het nemen van verantwoordelijkheid.
  • Een slechte beslissing nu, was de beste keuze tóén.
  • De werkelijkheid berust niet op feiten, de werkelijkheid bestaat uit mogelijkheden.
  • Als je meer vrijheid wilt, neem dan meer verantwoordelijkheid.
  • Je moet het wel zelf, maar niet alleen doen.
  • De werkelijkheid die we zien is niet de werkelijkheid zoals ze is.
  • Lichaam en geest beïnvloeden elkaar.
  • Mislukking in communicatie bestaat niet, in communicatie bestaat alleen feedback
  • Mensen zijn niet hun gedrag.
  • De betekenis van wat we zeggen, is de reactie die het oproept.
  • We kunnen meer dan we denken.
  • Als iemand iets kan, kan een ander het ook leren.
  • Het onbewuste denken is minstens even belangrijk als het bewuste denken.
  • Ieder gedrag heeft een positieve bedoeling.

beeldLees deze overtuigingen met veel aandacht voor. Welke van deze overtuigingen spreken je aan, welke kan je nu al kiezen en toepassen in jouw leven en werken. welke overtuiging zou nu al een grote verandering voor je betekenen?

Is het glas half vol, of half leeg.

Een bekende uitspraak waarvan je mogelijk zal zeggen: ja . . die ken ik nou wel. Klopt!

En in je vrijheid kun je onderzoeken of en zo ja welke andere betekenis kan je toekennen aan je belemmerende overtuigingen. Verander je kijk op de stormen in je leven: leve de mislukking, leve de toekomst.

De overtuiging van vandaag, kan de gevangenis van morgen worden.

Enkele andere zienswijzen:

  • Tegenstand maakt sterk. Wees als het wuivende riet, in plaats van te vechten tegen de storm, als een stoere eik. Het is dankzij de buigzaamheid dat we – als het wuivende riet – ongebroken blijven. Gebruik de kracht van de storm om sterker te worden. Zie jezelf als het wuivende riet en niet als stoere eik.
  • Tobben en twijfelen zijn tekenen van verandering.
  • De weg kwijt raken is in werkelijkheid een zoektocht naar je verborgen schat in je leven.
  • Het gemiste is een schakelpunt naar herstel, de wond is ook de plek van genezing. Als het gemis een betekenisvolle plek krijgt, wordt het verlangen zichtbaar en komen we bij ons vermogen tot groei.
  • Elk gemis verwijst naar een verlangen, maar het verlangen wordt vaak opzij gezet: “dat is voor mij niet weggelegd”
  • Het zijn niet de dingen op zich, maar het zijn je gedachten over die dingen, waardoor je gevoelens worden bepaald – Epictetus filosoof.

Om tot een andere zienswijze te komen, is het van belang je eerst af te vragen of je tot een ander inzicht wilt komen en welk voordeel je zoekt. Zo ja, onderzoek dan de mogelijkheden. De vragensteller leidt het gesprek!

Stel jezelf of anderen vragen om een andere betekenis aan het probleem of aan de belemmerende overtuiging toe te kennen

Is mijn probleem werkelijk door deze situatie veroorzaakt of gedraag ik mij in andere situaties ook zo?

  • Wat kan ik met betrekking tot deze moeilijkheid doen, anders doen opdat ik mij zo snel mogelijk beter voel?
  • Wat is in deze situatie werkelijk belangrijk voor mij?
  • Wat is het positief gevolg, dat deze situatie zou kunnen hebben?
  • Kun ik datgene wat ik gebruik om een bepaald doel te bereiken ook voor een ander doel gebruiken, dat beter bij mijn huidige mogelijkheden en behoeften aansluit?
  • Hoe kun ik zo veel mogelijk van deze ervaring leren en wat ?
  • Wat zouden mensen die een compleet andere manier van leven hebben, doen / denken om dit probleem op te lossen?
  • Waaraan kan het nog meer liggen dat ik dit probleem, deze moeilijkheid heb?
  • Welk probleem heb ik nu eigenlijk precies?
  • Hoe verhoudt zich de totale balans van mijn geluk in het leven zich tot een bepaald onderdeeltje, dat op het moment niet zo bevredigend is?
  • Heb ik al eens in een zelfde situatie verkeerd en voelde ik toen heel anders?
  • Welke eigenschappen en kwaliteiten zijn door de confrontatie met dit probleem duidelijk aan het daglicht gekomen?
  • Treedt dit probleem steeds op, onder bepaalde omstandigheden, begrensd op alleen op bepaalde plaatsen, alleen met bepaalde personen.

Neem de verantwoordelijkheid en kies voor andere zienswijze

Een belangrijke overtuiging is – je bent deze overtuiging al een paar keer in dit boek tegengekomen:

Aanvaard dat dingen zijn zoals ze zijn. Het is niet goed, het is niet slecht, het is zoals het is. Of je je nu boos of verdrietig maakt, het is zoals het is.

Deze overtuiging geeft ruimte, geeft vrijheid van denken om te zoeken naar andere kwaliteiten en andere wegen. Met deze wijze van denken, geef je je verzet op en ontstaat ruimte voor andere gedachten en vragen.

Het antwoord op de vraag “voel ik me slachtoffer of ben ik de schepper van mijn eigen leven (op dit moment)?” brengt ons terug bij ons verlangen, terug bij onze droom.

Ook het antwoord op de vraag (zie figuur Leve de Mislukking, leven de toekomst) “denk en handel ik vanuit angst of vanuit liefde?” brengt ons bij onze kracht, bij ons verlangen, bij onze droom.

Liefde heeft meerdere verschijningsvormen: genegenheid, respect, verbinding, aandacht, genieten, plezier in het leven, blij zijn met jezelf. Ook angst verschijnt in meerdere vormen, in de vorm van twijfel, onzekerheid, bezorgdheid en oordelen.

De zes Niveaus van Groei en Ontwikkeling

In Leve de Mislukking, Leve de toekomst, wordt gebruikt gemaakt van de zes niveaus van ontwikkeling, ontleend aan de logische niveaus naar Robert Dilts. Dilts heeft een simpel en elegant model gemaakt voor het denken en communiceren over (persoonlijke, professionele) verandering, leren, communicatie en gebeurtenissen.

Het is een ordeningsprincipe dat het mogelijk maakt om vast te stellen waar eventueel noodzakelijke veranderingen kunnen worden doorgevoerd. Het model is oorspronkelijk van de hand van Beateson

De Niveaus – het model

Onderstaand volgt een toelichting op de figuur te beginnen bij het 1e niveau: de persoonlijke missie, de levensovertuiging 샼 Dit niveau is maatgevend voor de wijze waarop je jouw rol van ouder, partner, leidinggevende of medewerker, en in brede zin elke rol die je vervult, invult.

de cijfers

In de hierna volgende tekst verwijst het getal naar de niveaus in de figuur. Levensovertuiging, missie is niveau 샼 , omgeving is niveau 섁 etc

In de regel zijn we gewend om over 3 lagere niveaus te denken. Dat is logisch, want het is concreet, redelijk tastbaar en zo zijn we ook getraind en opgevoed. Kijk maar eens naar een “ gemiddeld” overleg in een werksituatie. Het overleg en de daarbij behorende vragen, gaan over: welke resultaten 섁 willen we hoe gaan we het doen 섀 en wat hebben we nodig resp. in huis 샿. Op zich is daar niks verkeerds mee, alleen wanneer we werkelijk willen veranderen, oprecht willen onderzoeken of er verbeteringen mogelijk zijn, out of the box willen denken, dan dienen we naar de hoger liggende, de meer vanuit abstracte niveaus te willen kijken. In het model zijn dat de niveaus 샼, 샽 en 샾: resp. Levensovertuiging en persoonlijke missie, identiteit en rollen en overtuigingen.

Einstein zei al: een vraagstuk op een bepaald niveau kan alleen maar op een hoger gelegen niveau worden opgelost. Dus al je andere resultaten wilt, ligt de oplossing minimaal op niveau gedrag, of op middelen of op overtuigingen.

Eerst maar en korte beschrijving van de niveaus. Misschien een beetje theoretisch en saai, het is wel van belang.

Levensovertuiging en persoonlijke missie

Wat wil ik betekenen, wat is mijn nut, wat is mijn toegevoegde waarde. Lastige vragen, een abstract onderwerp. Deze vragen stellen we onszelf, in relatie met onze omgeving 섁 . Immers, in de omgeving wordt het resultaat van ons handelen zichtbaar en alleen in de omgeving kunnen we ons handelen en het resultaat van ons handelen toetsen aan wat we belangrijk 샾, vinden en de betekenis 샼 die we willen hebben.

Deze vragen zijn ook van belang, gezien vanuit de “positie” als mens. Immers, in de rol van manager, leidinggevende, ouder, partner en in alle andere rollen brengen we tot uitdrukking wat we als mens willen betekenen. Uiteindelijk is de betekenis die we willen hebben als mens de ultieme toetssteen voor de wijze waarop we al onze rollen vervullen.

Dit is de belangrijke vraag van de ouder, de partner en van de leidinggevende aan zichzelf, die de verantwoordelijkheid heeft voor het welbevinden van de partner en het gezin, de ontwikkeling en de prestaties van zijn/haar kinderen, de medewerker en de organisatie. Wat wil ik betekenen, wat is mijn nut, wat is mijn toegevoegde waarde, wat wil ik bijdragen.

Of ik erin slaag die betekenis te hebben die ik me heb voorgenomen, of mijn bijdrage conform de bijdrage die ik wens te leveren is, toets ik aan het resultaat aan het effect in de omgeving 섁.

Omgeving 섁 omvat alles en iedereen, zoals je huisgenoten, je partner, je kinderen, je familie, je vrienden en kennissen, je buren, de medewerkers, de klanten, de organisatie, het team etc. en ook de ontwikkelingen in de samenleving. Alles staat in relatie met de omgeving. Immers, de omgeving is het gebied van feedback, het gebied waarin de resultaten zichtbaar worden, het gebied waarin het individu en ook het team resp. de organisatie kan toetsen of, en zo ja in welke mate, we erin slagen die betekenis te hebben die we ons wensen.

We hebben de ander, de omgeving nodig om te toetsen of we daadwerkelijk degene zijn, die we willen zijn, of we onze rol als manager, partner, ouder en alle andere rollen vervullen zoals we hebben gekozen. In die zin hebben we de ander nodig als “spiegel”.

Waarden, criteria en overtuigingen zijn het draaipunt van groei en ontwikkeling en worden bepaald door onze levensovertuiging, onze betekenis en door wie we willen zijn als Mens in al onze rollen.

Identiteit

Identiteit roept op de eerste plaats de vraag op: wie ben ik?. Wanneer iemand wordt gevraagd: wie ben je?, dan zal die vraag vaak worden beantwoord met ik ben (heet) Karel, ik ben manager bij…, ik ben moeder, vader etc. Maar dat is maar een deel van de juiste omschrijving van wie ik ben, ik ben meer dan dat. Ik ben Mens – dat is mijn ware Ikzelf – en ik vervul de rol van manager, partner, ouder en vriend.

als mens

Wie ik ben als Mens, is een vraag die lastig te beantwoorden is. Het antwoord ligt op transverbaal niveau, is niet in woorden uit te drukken. Die vraag is alleen maar te beantwoorden in de stilte. Daar begeven we ons op het terrein van de spiritualiteit en dat ligt buiten de intentie van dit boek. Daarvoor verwijs ik graag naar Eric Schneider – Naar het hart van communicatie – 2001 pag. 160 ev.-

Ik kan wel besluiten wie ik wil zijn als Mens en wat wil ik als Mens betekenen. Dat is dan eigenlijk een gedachte, een overtuiging over mijn levensovertuiging, missie en over mijn identiteit. Dat is prima, zeker in het kader van dit boek.

En die identiteit en betekenis als Mens, breng ik tot uitdrukking in de rollen die ik vervul: wie wil ik zijn als manager, wie wil ik zijn als partner, als ouder. En wat wil ik die rollen betekenen. En waaraan toets ik dat? Ik kan dat toetsen aan de vraag: komt de wijze waarop ik mijn rol als ouder, als manager vervul, overeen met wie ik wil zijn als Mens. Deze toetsing vraagt oprechte aandacht en bewustzijn. Denk hier aan je ervaring in de werkvorm “rozijn” , dat was een moment waarin je volledig in contact was met jezelf, in stilte.

Misschien wil je die werkvorm op dit moment nog een keer herhalen.

In jouw rollen breng je tot uitdrukking wie je als mens wil zijn. Wie je wilt zijn in je rol als ouder, als partner en als professional, die vragen heb je nodig om andere vragen, zoals: wat vind ik belangrijk (niveau 샾) te kunnen en willen beantwoorden. De vraag wie wil ik zijn als… hangt ook heel erg samen met het vorige niveau: wat is mijn (persoonlijke) missie, wat is mijn betekenis, mijn nut, mijn toegevoegde waarde?

beeldDit is geen eenvoudig thema, althans dat vind ik. Het is wel heel bepalend voor de richting die je geeft aan je leven en werken. Dus lees hetgeen is gezegd over levensovertuiging, je betekenis en je identiteit nog een keer en besteed aandacht aan je eigen ervaring.

Later onderzoeken we je levensovertuiging, je betekenis als mens in al je rollen. Voor dit moment is het goed te zien dat onze wijze van denken, volledig afhankelijk is van de voorgaande vragen over betekenis en identiteit.

Overtuigingen en waarden 샾 staan voor ons werkelijkheidssysteem: de manier waarop we naar de werkelijkheid kijken. We kijken door onze bril van overtuigingen, voor- en veronderstellingen, ingenomen standpunten en meningen. We kijken door de bril van onze ervaringen, door de bril van wat we belangrijk vinden en maken zo onze eigen beleving van de werkelijkheid. Overtuigingen staan voor de optelsom van, zijn ontstaan uit onze opvoeding, trainingen, ervaringen, omvatten tegenslagen en mislukkingen, herinneringen, beslissingen die we hebben genomen.

In de Slinger van Groei wordt dit niveau gezien als het draaipunt van verandering, groei en ontwikkeling.

• Overtuigingen

Hier hanteert de Slinger van Groei, de overtuiging: de werkelijkheid die we zien ziet is niet de werkelijkheid zoals ze is. Echter, deze gedachte stuit op vele bezwaren: “ik heb toch gelijk, we hebben het altijd zo gedaan, zo is het altijd goed gegaan”. Hier ligt de grootste uitdaging, de meest gewenste verandering van denken en ook de moeilijkste verandering.

De werkelijkheid berust niet op feiten, de werkelijkheid berust op mogelijkheden.

“If you do what you always did, you will get what you always got”. Een toepasselijke variant hierop is: als je steeds op dezelfde manier blijft denken, zal de waarneming (lees: de werkelijkheid) ook steeds hetzelfde zijn. Het gevolg hiervan is, dat we steeds dezelfde vaardigheden inzetten, hetzelfde blijven doen en dezelfde resultaten krijgen. Hier herkennen we de bekende wishful thinking en de selffulfilling prophecy

We hebben overtuigingen over van alles en nog wat: over resultaten, over gedrag, over vaardigheden en ook over de ander, onze omgeving. Maar ook over onszelf als mens, over onszelf in onze rol als…, over onze toegevoegde waarde, onze betekenis, over wat we belangrijk vinden, over emoties en gevoelens, ons verleden, kortom, over van alles en nog wat.

Wanneer het over het fenomeen tijd gaat, dienen zich twee interessante overtuigingen aan, die we kunnen rangschikken onder stimulerende overtuigingen:

– Het verleden is niet gelijk aan de toekomst
– Een slechte beslissing nu, was de beste keuze tóén.

Een andere boeiende overtuiging is:

– De werkelijkheid berust niet op feiten. De werkelijkheid bestaat uit mogelijkheden.

Lichaam en geest beïnvloeden elkaar, is een andere interessante overtuiging, soms zelfs met belemmerende effecten. Dit is te zien wanneer non-verbale communicatie (niet) in overeenstemming is met hetgeen wordt gezegd.

Zo kan een persoon die achter elk antwoord een soort van vraagteken zet door het antwoord met een vragende intonatie te geven, bij de vragensteller de indruk wekken dat het antwoord niet betrouwbaar is. Maar is dat wel zo? Of kan het zijn dat de spreker alleen maar ruimte wil geven aan een andere mening?

Het zal duidelijk zijn dat met dit non-verbale aspect een gevoel van onzekerheid gepaard gaat en dat ook de luisteraar niet precies kan duiden of dit nu wel het goede antwoord is. Soms daalt iemands stemvolume, wanneer iemand niet zeker is van zijn invloed.

Ook hoe we zitten, rug goed recht, beide voeten op de grond, handen losjes in de schoot, kijkend naar wat we zien, luisterend naar wat we horen en de kin een beetje omhoog, geeft een gevoel van aanwezigheid en ondersteunt het gevoel van eigenwaarde.

Het is dus steeds nuttig om de interpretatie van de non-verbale signalen te verifiëren bij de spreker.

• Belemmerende en stimulerende overtuigingen

We onderscheiden:

– Stimulerende overtuigingen
– Belemmerende overtuigingen

Zoals de woorden al aangeven, zijn stimulerende overtuigingen, overtuigingen die ons verder brengen, zoals bijvoorbeeld: als een ander iets kan, kan ik het leren of een slechte beslissing nu, was toen de beste keuze. De belemmerende zijn genoegzaam bekend. Voor de volledigheid enkele voorbeelden: dat kan ik niet, als vrouw…, als man…,ik ben te jong voor deze functie, het verandert hier toch nooit, etc.

Een zeer beperkende overtuiging is het oordeel. In de regel is het eerste wat we bij een (ongewenste) situatie doen, een oordeel vellen. De basis van het oordeel is simpel: de keuze tussen ‘goed’ of ‘slecht’. Maar hoe bepaal je wat ‘goed’ en wat ‘slecht’ is? Ons oordeel is gebaseerd op een onbewuste vergelijking met een ideaal zelfbeeld, een ideaal mens of een ideale, gewenste of verwachte situatie.

Anders gezegd: het oordeel is gebaseerd op ons model van de wereld, en dat is een vitaal deel van je persoonlijkheid en daarmee een essentieel deel van je sturingsmechanisme.

Het model van de wereld is de optelsom van alle ervaringen, van alles wat je hebt geleerd, van de beslissingen die je hebt genomen en van de keuzes die je hebt gemaakt. Het is het filter, de gekleurde bril waardoor je elke situatie waarneemt en betekenis geeft. Alles wat je aan kennis opbouwt, alle informatie die je verzamelt, gaat door die gekleurde bril heen. Kortom: jouw model van de wereld is je verleden en wat je daarover hebt opgeslagen, ook zonder het te weten.

Naarmate we ons model van de wereld beter leren kennen, werkt het voor ons waardevoller en effectiever. Hierbij is het van belang dat je beseft, dat je eerst datgene schept wat je vervolgens waarneemt. Ik moet eerst de gedachte “dat is lastig” maken, scheppen voordat ik deze gedacht kan waarnemen. Het wordt nog ingewikkelder wanneer we ons bedenken dat schepper en waarnemer dezelfde zijn, namelijk ikzelf.

Het oordeel weerhoudt ons ervan om bijvoorbeeld na te gaan wat ik anders had kunnen doen of wat mijn aandeel is in de ontstane situatie. Een oordeel zet ons vast, blokkeert en belemmert ons zo om onze verantwoordelijkheid te nemen.

Hier staan we als mens, als ouder en partner en ook in de rol van leidinggevende voor de opgave uit het oordeel te stappen en te aanvaarden dat het is zoals het is. Waarmee we ruimte geven aan en ruimte nemen voor de vraag: hoe ga ik (we) verder?

Het oordeel nodigt ons impliciet uit tot een reactieve levenshouding. Aanvaarden is de eerste stap naar een proactieve levenshouding.

Ook hier is spraken van een wijze van denken: pro-actief of re-actief? De laatste brengt meer een afwachtende houding met zich, terwijl de pro-actieve denker meer het initiatief naar zich toetrekt meer. Beide stijlen van denken horen bij elkaar en zijn beide even waardevol, echter de situatie bepaalt welke van de twee wenselijker en effectiever is.

Waarden en criteria

Behalve de overtuiging zijn ook de waarden en gehanteerde criteria van groot belang, en zelfs zeer bepalend. Waarbij de gemeenschappelijke waarden eveneens van groot belang zijn voor de verbinding in relaties en voor het team functioneren.

In hoofdstuk 9 zal je met dat belangrijke onderwerpen verder werken. Ook de manier waarop je denkt over waarden en criteria is van belang. Hier speelt de patronen die je volgt in je denken van belang.

Kijk je vooral naar wat je wel of naar wat je niet wilt, kijk je naar de grote lijnen of naar de details, kijk je naar wat je wel hebt of naar wat je niet hebt. Ook heb je al kennis gemaakt met re-actief en pro-actief denken. In het vervolg van dit hoofdstuk volgt hoe je daarin keuze hebt.

Vaardigheden en gedrag

Tot slot nog vaardigheden m en gedrag n. Het zal inmiddels wel duidelijk zijn dat de keuze voor de middelen, kwaliteiten, talenten m die we inzetten, het gedrag n dat we tonen en de resultaten o die we bereiken, een logisch gevolg is van en wordt bepaald door de eerste drie niveaus. Volledigheidshalve echter nog een korte toelichting.

  • Gedrag is datgene wat samen met het resultaat in de omgeving o zichtbaar is. Gedrag is hetgeen we uiteindelijk doen als gevolg van onze denkwijzen en emoties. Gedrag is de laatste stap voor het zichtbaar worden van de resultaten. Gedrag staat ook voor onze producten en diensten, voor de prestaties die we leveren. Onder gedrag verstaan we ook onze verbale en non-verbale communicatie.

Ook in de communicatie zijn wij verantwoordelijk voor het resultaat. In de Slinger van Groei wordt uitgegaan van de navolgende overtuigingen:

De betekenis van hetgeen we zeggen, is de reactie die het oproept

– Mislukking in communicatie bestaat niet, in communicatie bestaat alleen feedback dat wat we belangrijk vinden
– Ieder gedrag heeft een positieve bedoeling.

  • Vaardigheden zijn alle middelen die ons ter beschikking staan en / of die we ter beschikking willen hebben. In dit model worden onder vaardigheden, alle kennis, ervaring, kwaliteiten (en valkuilen), talenten, persoonskenmerken zoals wilskracht en doorzettingsvermogen verstaan, die de medewerker ter beschikking heeft (of nodig heeft) om te handelen (gedrag) en de resultaten te bewerkstelligen. Ook hulpmiddelen als computer en programma’s, procedures, logistieke middelen en alle andere hulpmiddelen die nodig zijn voor het productieproces vallen onder vaardigheden

Doelen en doelstellingen zijn dus de omschrijving van de gewenste resultaten en als zodanig slechts een middel tot evaluatie

In de Slinger van Groei worden in verband met de vaardigheden de navolgende overtuigingen gehanteerd:

  • We kunnen meer dan we denken
  • Als iemand iets kan, kan een ander het ook leren

De drie laatst besproken niveaus zijn concreet, kunnen zichtbaar zijn en kunnen worden gekwantificeerd en gekwalificeerd. Dat maakt het ook zo aantrekkelijk om met deze niveaus te werken in de rol als manager / leidinggevende

We hebben gezien dat de uiteindelijke kwaliteiten van ons handelen en de resultaten afhankelijk(er) zijn van de eerste drie niveaus: persoonlijke missie j, de rol k en dat wat we belangrijk l vinden

Conclusie

Het vermogen om in ons denken te wisselen tussen concreet en abstract is een unieke methode om steeds weer opnieuw de juiste richting in ons handelen en daarmee in onze resultaten te vinden. Wat is mijn betekenis, mijn toegevoegde waarde, mijn nut, wat zijn mijn waarden. En als ik dit dan het resultaat toets, klopt het dan en hoe maak ik mijn nut in de omgeving zichtbaar?

Geen eenvoudige “kost” wel een hele belangrijke methodiek waarmee we ons denken effectiever maken en die veranderingen, groei en ontwikkelingen kunnen realiseren die we wensen.

Er is één ding op de hele wereld dat je nooit mag vergeten. Wanneer je alles vergeet maar dat ene niet dan hoef je je nergens zorgen over te maken. Maar wanneer je overal aan denkt alles doet en niets vergeet maar je vergeet dat ene dan heb je eigenlijk niets gedaan. Rumi

In het voorgaande gedicht van Rumi, worden we uitgenodigd een aspect niet te vergeten. Je hebt inmiddels wel begrepen wat dat is, dat is de betekenis die we willen hebben en wie we willen zijn.

beeldBehalve de uitnodiging van Rumi, wil ik je ook uitnodigen om voor jezelf te evalueren welke aspecten van dit deel van het hoofdstuk je aanspreken en wat je ermee in jouw leven en werken mee kunt doen

Ga ook na welke belemmerende overtuigingen jij bent tegen gekomen en waarin je wel verandering wilt brengen. Neem de tijd, dit is een belangrijk aspect van je werken en leven.

Let wel: de overtuiging is het draaipunt van de verandering, dus wanneer je ergens je verder in wilt ontwikkelen zoek dan voor alsnog niet op het niveau van gedrag en talenten/vaardigheden maar op de drie boven liggende niveaus.

balloon

 

Reageer op dit artikel

Your email address will not be published. Required fields are marked *